Literatuur

Regels zijn gereedschap

bookcover

Maxim Februari

"Het boek van wiskundige Carroll over Alice is daarmee een vorm van rationaliteitskritiek. Net zo goed als de recensie waarin natuurkundige Dyson probeert Daniel Dennett te overtuigen van het belang van ervaringen en verhalen. Ze laten zien dat je naast formele argumentaties ook betekenis nodig hebt, inhoud, zin, achtergrond, om de wereld te laten draaien. Dat je vrijheid nodig hebt om oplossingen te vinden die werkbaar zijn. En dat je schildpadden dus soms moet beschouwen als insecten." (p. 83)

"Meer dan de helft van het leven wordt beheerst door het lot. Alleen wie beschikt over virtú di necessità, heeft Machiavelli gezegd, alleen wie beschikt over deugd in geval van nood, kan aan het lot weerstand bieden. Er valt in de wereld niets te redden als je niet zelf beschikt over heldhaftigheid, pit, moed, gedrevenheid." (p. 120)

"En inderdaad kan dat in een ziekenhuis, want dat is nu eenmaal een bedrijf, zoals ook een boekhandel een bedrijf is. Zelfs een schrijver is een bedrijf. Maar al dat kopen en verkopen laat onverlet dat zorg en romans geen goederen zijn." (p. 138)

"Terwijl het marktdenken aanzwelt en weer wegebt blijft de mens grotendeels wie hij is. We evolueren wel, maar niet in zo'n rap tempo dat we in een eeuw opeens onherkenbaar versimpeld zijn." (p. 138)

"Maar geld behoort niet tot de definitie van zorg en roman: je kunt beide niet kopen voor een paar dollar. Je krijgt een roman alleen te pakken door hem te lezen. En zorg door haar te verlenen." (p. 139)

"Het serieus nemen van regels dwing je niet af met nog meer regels. Er zit dan ook niets anders op dan een appel te doen op de natuurlijke verplichtingen van mensen. Daartoe moet de moraal snel van haar zemelige reputatie af. Moraal is geen set van waarden en normen die alle plezier verbiedt (…) maar een uiterst kloeke manier om ons te beschermen tegen staatsmacht en populisme." (p. 165)

"Of het nu gaat om het onderwijs, de ambtenarij of de jeugdzorg: het zijn systemen van verantwoording geworden. De manier waarop mensen hun werk doen is er al lang niet meer op gericht dat werk zo goed mogelijk te doen maar het zo goed mogelijk te verontschuldigen." (p. 174)

"Kants gebod de mens altijd te zien als een doel, wordt volop overtreden door al die brave functionarissen die bedrijfsresultaten boven menselijkheid stellen en de ander laten weten hoe volstrekt waardeloos hij of zij is." (p. 200)

"En tot slot schiet de cynicus dan toch los uit zijn timeloop (…) door het bevrijdende inzicht dat een tedere blik de wereld oneindig veel interessanter maakt." (p. 222)

"Natuur houdt van variëteit, cultuur juist niet - ·nature loves variety, society hates it’ -, luidt de bekende slogan van de voortplantingsbioloog Milton Diamond." (p. 278)

bookcover

Atul Gawande

"We are not omniscient or all-powerful. Even enhanced by technology, our physical and mental powers are limited. Much of the world and universe is -and will remain- outside our understanding and control." (p. 8)

"Substantial parts of what software designers, financial managers, firefighters, police officers, lawyers, and most certainly clinicians do are now too complex for them to carry out reliably from memory alone. Multiple fields, in other words, have become too much airplane for one person to fly." (p. 34)

"The first is the fallibility of human memory and attention, especially when it comes to mundane, routine matters that are easily overlooked under the strain of more pressing events." (p. 36)

"In response to risk, most authorities tend to centralize power and decision making. That’s usually what checklists are about -dictating instructions to the workers below to ensure they do things the way we want." (p. 72)

"There must always be room for judgment, but judgment aided -and even enhanced- by procedure." (p. 79)

"Pilots (...) tum to their checklists for two reasons. First, they are trained to do so. They learn from the beginning of flight school that their memory and judgment are unreliable and that lives depend on their recognizing that fact. Second, the checklists have proved their worth -they work." (p. 121)

"It runs counter to deeply held beliefs about how the truly great among us -those we aspire to be- handle situations of high stakes and complexity. The truly great are daring. They improvise. They do not have protocols and checklists. Maybe our idea of heroism needs updating." (p. 173)

"We are not built for discipline. We are built for novelty and excitement, not for careful attention to detail. Discipline is something we have to work at." (p. 183)

"We don’t study routine failures in teaching, in law, in government programs, in the financial industry, or elsewhere. We don’t look for the patterns of our recurrent mistakes or devise and refine potential solutions for them. But we could, and that is the ultimate point." (p. 185)